13 września 2026 roku w Olszewie odbyły się uroczystości upamiętniające 87. rocznicę jednej z najkrwawszych bitew kampanii wrześniowej na terenie ziemi brańskiej.
W nocy z 13 na 14 września 1939 roku pod Olszewem, przy szosie Brańsk–Łapy, oddziały Suwalskiej Brygady Kawalerii, należącej do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”, stoczyły ciężki bój z niemiecką kolumną pancerno-motorową. Polscy żołnierze próbowali przebić się w kierunku Puszczy Białowieskiej.
W walkach uczestniczyli m.in. żołnierze 3. Pułku Szwoleżerów Mazowieckich. Po ponad pięciu godzinach starcia gen. Zygmunt Podhorski, oceniając, że dalsza próba przełamania niemieckiej obrony nie przyniesie powodzenia, zarządził odwrót w rejon lasów Jośki–Hodyszewo. Obie strony poniosły ciężkie straty.
Po bitwie Niemcy dokonali pacyfikacji Olszewa. Palili zabudowania, dobijali rannych i rozstrzeliwali wziętych do niewoli polskich żołnierzy. Ofiarami zbrodni padli również mieszkańcy okolicznych miejscowości.
Poległych żołnierzy oraz zamordowanych mieszkańców Olszewa, Pietkowa, Gabrysina i Marynek upamiętnia pomnik odsłonięty w Olszewie w 1979 roku. To właśnie przy nim każdego roku odbywają się uroczystości rocznicowe.
Uroczystości w Olszewie
Tegoroczne obchody rozpoczęła msza święta odprawiona o godz. 12.00. Następnie przy pomniku odbyła się dalsza część uroczystości, obejmująca przemówienia okolicznościowe oraz oddanie hołdu poległym żołnierzom i zamordowanym mieszkańcom.
Organizatorem uroczystości była Gmina Brańsk, reprezentowana przez wójta Tomasza Stygańskiego, natomiast współorganizatorem Gmina Wyszki z wójtem Mariuszem Korzeniewskim.
W obchodach uczestniczyli przedstawiciele samorządów, organizacji społecznych i kombatanckich, służb mundurowych, szkół oraz mieszkańcy regionu.
Obecna była m.in. burmistrz miasta Brańsk. Brańsk reprezentowali również członkowie 15. WDH im. „Inki”, strażacy z Brańska, przedstawiciele Banku Spółdzielczego w Brańsku oraz dyrekcja szkoły w Brańsku. W uroczystościach uczestniczyła również dyrekcja szkoły w Domanowie.
Przy pomniku stanęły poczty sztandarowe i delegacje wielu organizacji. Obecni byli m.in. przedstawiciele GRH im. Brygady Kawalerii „Plis”, Szwadronu Kawalerii im. 10. Pułku Ułanów Litewskich, Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, jednostek straży pożarnej, szkół oraz harcerzy.
W uroczystościach uczestniczyło również działające w Brańsku Stowarzyszenie Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Okręg „Chrobry”, które wystawiło dwa poczty sztandarowe: ze sztandarem Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Okręg „Chrobry” oraz ze sztandarem Armii Krajowej Okręg Mazowsze.
Obecność sztandarów miała wymiar symboliczny. Łączyła pamięć o żołnierzach Września 1939 roku z pamięcią o tych, którzy walkę o niepodległą Polskę kontynuowali później w konspiracji — w szeregach Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i innych formacji narodowych — a po zakończeniu wojny również w podziemiu niepodległościowym, m.in. w Narodowym Zjednoczeniu Wojskowym.
Uroczystości w Olszewie po raz kolejny stały się okazją do wspólnego oddania hołdu żołnierzom poległym w obronie Polski oraz cywilnym ofiarom niemieckich represji